(VOV5) - Nhà nhiều năm là ngôi nhà to của một đại gia đình và là nét đặc thù của cơ chế mẫu hệ của bạn Êđê. Là chỗ ở chung gồm khi là của tất cả một mẫu họ và tiếp tục được nối dài thêm mỗi một khi một thành viên thiếu phụ trong mái ấm gia đình xây dựng gia thất đề xuất có huyền thoại rằng nhà nhiều năm như tiếng chiêng ngân (vì đứng ngơi nghỉ đầu nhà lâu năm đánh chiêng thì cuối nhà chỉ với nghe rất nhỏ, thoát khỏi nhà là không hề nghe thấy giờ đồng hồ chiêng nữa).

Nhà nhiều năm của fan Ê đê là bên sàn, làm bởi tre nứa và bằng gỗ, mặt sàn và vách tường phủ bọc nhà làm bởi thân cây bương hay thân tre già đập dập, mái lợp cỏ tranh. Nhà dài thường được lợp bằng cỏ tranh. Tranh lợp từng cụm, ngọn thả xuôi mái, nơi bắt đầu bẻ gập xuống vào mặt trong. Người Ê đê thường có tác dụng nhà theo hướng Bắc- Nam. Chú ý từ xa căn nhà có dáng vẻ một dòng thuyền. Khi nói tới chiều lâu năm thì nói đến số lượng dầm ngang (đê) tương xứng với một song cột. Nhà tất cả bao nhiêu đê là có bấy nhiêu gian. Tiến sỹ Nguyễn Duy Thiệu, phó giám đốc Bảo tàng dân tộc học Việt Nam, đến biết:Nhà dài, lâu năm đến bao nhiêu thì tùy thuộc vào gia chủ dài ấy có sung túc hay không. Trước đây, bao gồm nhà vô cùng dài. Đến cụ hệ đồ vật 3, con của các cô con gái trong nhà, có nghĩa là cháu của bà chủ nhà ấy lấy ông xã thì tiếp tục nối lâu năm ra như thế, thậm chí là chắt của bà gia chủ lấy chồng thì cũng kéo dài ra như thế. Theo như tài liệu của tín đồ Pháp diễn đạt lại mà lại tôi gồm thì tín đồ ta nói vào thời Pháp, bao gồm ngôi công ty như ngôi nhà đất của ông rộng Ama Ha dài thêm hơn nữa 200 m.

Bạn đang xem: Ngôi nhà truyền thống của người ê đê


*

Không gian nhà chạy theo chiều dọc có hai phần rõ rệt. Từ cửa ngõ chính lấn sân vào là một phần rộng, chiếm 1/3 điện thoại tư vấn là Gah, phần còn lại gọi là Ôk. Gah là vị trí tiếp khách, có nhà bếp cho khách và là nơi sinh hoạt tầm thường của gia đình, là vị trí cúng thần, là nơi ngủ của đàn ông chưa vợ, là điểm đặt nhiều đồ vật quý. Gah với Ôk được ngăn bởi vì vi cột Kmeh Kpăng bao gồm khắc hình, trong những số đó cột phía đông là cột chủ, ở kề bên kê một bộ phản để bạn đứng đầu mái ấm gia đình ngồi khi hội họp, trong lúc đó cột phía Tây là cột trống nơi tất cả đặt chiếc trống chiếc trên ghế Kpan cao 0,50m, nhiều năm từ 10 - 20m nhằm nhạc công ngồi tấn công chiêng, trống, cồng. Gầm ghế thường là địa điểm để cồng chiêng. Giáp vách phía sau hàng cột phía đông là địa điểm để sản phẩm ché. Bên cạnh bếp khách còn có bếp nấu ăn uống khi có lễ nghi. Chị Đàm Thị Hợp, cán bộ Phòng bảo tàng ngoài trời, Bảo tàng dân tộc bản địa học Việt Nam giới thiệu về ngôi nhà dài điển hình của tín đồ Ê đê tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam: Đây là một ngôi bên giàu có, phong phú ngay ở một trong những hiện vật để trong chống khách, nơi tín đồ ta call là Gah. Đây là phòng khách, nơi tổ chức triển khai những liên hoan tuy sinh hoạt trong phạm vi mái ấm gia đình nhưng nó vẫn đang còn tính chất cộng đồng nên khi tổ chức triển khai những liên hoan tiệc tùng do gia đình thôi nhưng bạn ta mời rất đông mọi tín đồ ở xung quanh. Ví dụ dân làng mang lại để gia nhập cùng bởi vậy phòng khách này là địa điểm thường mang tính chất chất xã hội của người Ê đê. Người ta bày khôn cùng nhiều vật dụng ở đây, ví dụ như ché rượu cần, cồng chiêng, nồi đồng… là những gia tài rất có mức giá trị với người Ê đê. Nếu số lượng những dụng cụ này càng nhiều thì rất có thể hiểu rằng đấy là một mái ấm gia đình rất giàu có.



Cầu thang là một trong điểm nhấn trong phòng dài fan Ê-đê gắn với nhị cửa của phòng dài, cửa phía trước dành riêng cho khách với nam giới, cửa phía sau dành riêng cho phụ nữ. Chị Đàm Thị vừa lòng khẳng định: Thường nhà bạn Ê đê tất cả 2 mong thang, cầu thang phía trước và lan can phía sau. Bậc thang phía trước thường nhắm đến phía Bắc và được call là cầu thang chính. Đối cùng với những mái ấm gia đình giàu tất cả ngày xưa, bậc thang chính khi nào cũng bao gồm 2 mong thang để trên xuống, bậc thang đực và bậc thang cái. Trên lan can cái lúc nào cũng có hình hình ảnh bầu sữa bà bầu và vầng trăng khuyết, còn bậc thang đực không tồn tại hoa văn chạm khắc nhiều, thường chỉ là một trong những cây gỗ tiếp nối chạm khắc gần như bậc đặt trên xuống.


*

Nhà dài không chỉ có là không gian sống mà còn là nơi gắn kết bao vắt hệ dòng tộc của tín đồ Ê đê. Khi thiếu nữ lấy chồng, tòa nhà được nối dài để triển khai nơi ở mang lại đôi vợ ông xã mới. Rồi đến đời cháu gái, căn nhà lại tiếp tục nối. Cứ như thế, công ty cứ lâu năm ra, mãi bảo vệ cho cuộc sống của tương đối nhiều thế hệ... Trong không khí ấy, đêm đêm cả đại gia đình quây quần sum họp bên bếp lửa. Ðàn bà đàn bà dệt vải, thêu thùa; bọn ông sửa lại loại cày, chiếc cuốc; fan già thì kể sử thi, phát âm truyện thơ cho con trẻ. Cũng trong không khí ấy, những lễ nghi, tập tục của người Ê đê được biểu lộ trọn vẹn như hồn cốt đại ngàn của dân tộc bản địa này./.

Tây Nguyên được biết đến là vùng đất chứa đựng kho tàng văn hóa truyền thống phong phú đa dạng và phong phú và sệt sắc. Vào đó, phong cách thiết kế nhà nhiều năm của dân tộc Ê Đê được ví như là 1 trong công trình sáng chế văn hóa độc đáo và khác biệt gắn tức thời với đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng của các thế hệ fan Ê Đê vị trí xứ sở đại ngàn.


*
Ngôi nhà dài của dân tộc bản địa Ê Đê tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam, được phục dựng trên cửa hàng nhà của mái ấm gia đình bà H’Đách Êban (người Êđê Kpạ) sinh sống buôn Ky, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh giấc Đắk Lắk.

Nhà nhiều năm - thẩm mỹ và nghệ thuật tạo hình quánh sắccủa fan Ê Đê

Từ bao đời, phần lớn ngôinhà dài của người Ê Đêđã biến biểu tượng, là niềm tự hào của dân tộc bản địa về một không gian kiến trúc độc đáo. Bởi công trình này, minh chứng rõ ràng cho những trí tuệ sáng tạo khác biệt, đầy tuyệt vời qua khả năng và nghệ thuật và thẩm mỹ tạo hình tín ngưỡng của dân tộc.

Để dựng lên một ngôi nhà dài, fan “nghệ nhân” buộc phải thực hiện không ít công đoạn, yên cầu sự tỉ mỉ, kiên trì. Từ việc sẵn sàng nguyên liệu chặt tre, chẻ nứa, đan vách, giảm cỏ tranh bện chặt để lợp mái… toàn bộ đều làm thủ công với phần lớn “bí quyết” riêng biệt biệt, tạo nên một kiến thiết kiên cố, vững vàng chãi, bao gồm cả khi được nối dài.

Ông Y Yôč Hmok (Tp. Buôn Ma Thuột, tỉnh giấc Đắk Lắk), trong những người thợ dày dặn kinh nghiệm tay nghề trong kiến tạo nhà dài đến biết, nhà lâu năm của tín đồ Ê Đê gồm kết cấu hình dạng nhà sàn thấp, gầm sàn chỉ cao khoảng tầm hơn 1 m. Đáng chú ý là, nhà chỉ gồm vi cột, có cột dầm, quá giang. Tín đồ thợ khoét ngàm, để đôi xà dọc lên hàng cột mẫu và cột ốp vào nhau. Trên cùng là mái tranh lợp từng cụm, ngọn thả xuôi mái, gốc bẻ gập xuống, chất dày trên 20cm. Thiết kế rất dị này, vừa giúp tín đồ dân Ê Đê sinh sống né thú dữ, thiên tai, vừa tạo cho sức bền dãi dầu qua năm tháng cho tòa nhà dài.

Cũng theo ông Y Yôč Hmok, điều khiến cho người dân Ê Đê từ bỏ hào về nơi ở dài, đó là ở những sáng chế văn hóa, tín ngưỡng dân tộc bản địa chứa đựng trong những nếp công ty dài. Bí quyết trang trí, kiến tạo hình thù các con vật, hay hầu như họa ngày tiết trên mong thang, trước xuất xắc trong bên đều khéo léo khắc ảnh tượng trưng cho mong vọng cuộc sống thường ngày bình yên, no đủ, hướng tới cội nguồn.

Những vạt đẽo vạt từng bậc cầu thang từ dưới đất lên đến sàn nhà, với những con số lẻ mang ý nghĩa sâu sắc mong ước may mắn mắn, sinh sôi. Tất cả nhìn siêu kỳ công nhưng lại được tiến hành hoàn toàn bằng tay thủ công bằng rìu và phần lớn vật dụng truyền thống, giữ hộ gắm những hy vọng cầu của gia chủ.

Bên trong công ty dài, những thiết kế cũng khá được người Ê Đê khôn khéo sắp xếp. Từng đưa ra tiết, từng cách bài trí đều diễn đạt những chủ tâm văn hóa độc đáo của fan dân khu vực đây. đơn vị được chia thành 2 phần rõ rệt, là Gah và Ôk với những mục đích riêng biệt.

Gah là nửa đơn vị đằng cửa chính, là không gian tiếp khách, họp bàn việc chung của tất cả gia đình, lễ thờ hoặc làm việc diễn tấu cồng chiêng. Ôk là vị trí đặt bếp, địa điểm nấu ăn và là nơi ở của các đôi bà xã chồng. Ngay lập tức cả xây dựng cửa sổ bên cạnh hông ngôi nhà, chỉ cần nhìn vào, cũng biết trong khu nhà ở dài này có bao nhiêu phụ nữ đã lập gia đình, từng nào chưa lập gia đình. Đây đó là điều khiến cho sự độc đáo, trí tuệ sáng tạo trong không khí kiến trúc đơn vị dài.

Xem thêm: Trong hệ tọa độ pt đường biểu diễn nào sau đây là đường đẳng tích ?


*
Họa huyết đôi bầu vú cân xứng trên loại cầu thang bên dài, là cụ thể độc đáo xác minh quyền lực của người thiếu phụ trong văn hóa mẫu hệ.

Dấu ấn của chính sách mẫu hệ

Nét đẹp của phòng dài Ê Đê, không chỉ có ở lối kiến trúc độc đáo và khác biệt mà chân thành và ý nghĩa của hầu hết ngôi công ty này mang dấu tích đặc trưng của chế độ mẫu hệ. Bởi, theo truyền thống cuội nguồn của người Ê Đê, người sở hữu của bên dài đó là phụ cô gái có vai vế lớn nhất trong gia tộc, là bạn làm chủ, trụ cột chính của gia đình. Đây cũng đó là người đã chặt kém dao thứ nhất lên gỗ làm mong thang, kế tiếp những người thợ bắt đầu được phép thực hiện đục đẽo, triển khai các quy trình tiếp theo.

Người Ê Đê luôn luôn quan niệm, bậc thang nhà nhiều năm có ý nghĩa rất quan trọng và linh thiêng, vì chưng đó là nơi đầu tiên mà những người khách đến nhà yêu cầu bước qua. Bởi vì vậy, nét quánh trưng rõ ràng cho cơ chế mẫu hệ, còn biểu đạt ở họa tiết thiết kế thiết kế, là hình hình ảnh đôi bầu vú căng tràn, phù hợp trên dòng cầu thang, khẳng định quyền lực, uy quyền của người đàn bà trong văn hóa mẫu hệ.

Theo ông Y Yôč Hmok, việc chạm khắc phối hợp họa huyết đôi thai vú thuộc hình ảnh vầng trăng khuyết, còn có ý nghĩa là hình tượng cho lòng chung thủy, sự nhiều có, sung túc và sinh sôi. Trải qua đó, fan dân Ê Đê hy vọng nhắc nhớ nhỏ cháu buộc phải nhớ mang đến nguồn sữa đang nuôi dạy dỗ mình trưởng thành, ghi nhớ công lao của rất nhiều người thanh nữ trong tạo và trở nên tân tiến gia đình. Vì vậy, khi bước lên cầu thang vào trong nhà dài, câu hỏi vịn vào đôi thai vú được xem là một hành vi coi trọng văn hóa Ê Đê.

Nơi khởi xướng cho sự sinh sôi, đính kết

Theo tập tục lâu lăm của tín đồ Ê Đê, mỗi khi cô gái lấy chồng, ngôi nhà dài sẽ lại được nối dài để làm nơi ở mang lại đôi vợ ông xã mới. Cứ như vậy, khu nhà ở dài đó là không gian sinh hoạt đính thêm bó của tương đối nhiều thế hệ, tất cả khi là của cả một dòng họ. Chẳng nạm mà không gian này, tự bao đời sẽ được bạn dân chỗ đây ví như nơi khởi nguồn của sự vạc triển, gửi gắm cầu vọng cho những sinh sôi, nảy nở của tất cả gia tộc.


*
Từng chi tiết và cách bài trí bên phía trong nhà dài đều thể hiện dụng ý văn hóa truyền thống độc đáo, gởi gắm mong vọng về việc sinh sôi, thịnh vượng.

Cũng thiết yếu nơi đây, bao cố kỉnh hệ vào đại mái ấm gia đình gắn bó, đùm bọc, san sẻ cuộc sống chung. Trong khu nhà ở dài, đêm đêm cả đại mái ấm gia đình cùng kết chặt bên phòng bếp lửa bập bùng. Thiết yếu trong không khí ấy, những lễ nghi, tập tục thiêng liêng, mọi giá trị văn hóa truyền thống mang hồn cốt của dân tộc được thể hiện, được trao truyền toàn vẹn từ thế hệ này qua ráng hệ khác. Không gian ấy, cũng giáo dục những thế hệ sau lòng hiếu nghĩa với tổ tiên, dù sống ở đâu thì cũng luôn luôn hướng hình hình ảnh ngôi đơn vị dài, hình hình ảnh chiếc cầu thang tựa mẫu thuyền đang lướt sóng, để mãi tương khắc sâu công phu của tổ tiên, luôn luôn trân trọng hướng tới cội nguồn.

Việc gìn giữ nếp sống mái ấm gia đình dưới cùng một căn nhà còn đến thấy, tính đính thêm kết, bền bỉ, chặt chẽ, tính cộng đồng luôn được đề cao trong đời sống của người Ê Đê.

Với đều giá trị, sắc đẹp thái mang đậm ý nghĩa nhân văn của văn hóa truyền thống truyền thống, nhà lâu năm là niềm trường đoản cú hào, là biểu tượng cho trí tưởng tượng độc đáo, sáng chế trong văn hóa của fan Ê Đê nói riêng với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nói chung. Đây cũng chính là công trình trí tuệ sáng tạo văn hóa khác biệt cần được trân trọng bảo đảm và tiếp tục bảo trì cho các thế hệ mai sau.